Άρθρα

Ελληνική Οικονομία:Αριθμοί χωρίς μύθους

105views

Η επενδυτική δραστηριότητα είναι συνάρτησηενός συνόλου παραγόντων, που λειτουργούν συνδυαστικά. Δεν επηρεάζεται από έναν ή δυο παράγοντεςμόνο. Η πολυπλοκότητα έναντι απλουστευμένων λύσεων διακρίνει το συγκεκριμένο θέμα.

Οι φορολογικοί συντελεστές είναι ένας από τους προσδιοριστικούς παράγοντες των επενδύσεων. Αν όμως τα φορολογικά βάρη έπαιζαν τον κυρίαρχο ρόλο στη διαμόρφωση του φιλικού επιχειρηματικού περιβάλλοντος τότε η Αφρική θα έβριθε από επενδύσεις ενώ η Ευρώπη, οι ΗΠΑ και ιδίως η Ινδία θα ήταν σε κατάσταση επενδυτικής απογύμνωσης. (Βλ. Πίνακα 1).

ΠΙΝΑΚΑΣ 1 – Εταιρικός φόρος (σε ποσοστό %)

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΦΟΡΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ

 

 %
ΙΝΔΙΑ 48,3
ΜΑΛΤΑ 35,0
ΓΑΛΛΙΑ 34,4
ΒΡΑΖΙΛΙΑ 34,0
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 31,5
ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ 30,0
ΜΕΞΙΚΟ 30,0
ΓΕΡΜΑΝΙΑ 29,8
ΙΑΠΩΝΙΑ 29,7
ΒΕΛΓΙΟ 29,0
ΕΛΛΑΔΑ 29,0
ΝΕΑ ΖΗΛΑΝΔΙΑ 28,0
ΚΟΡΕΑ 27,5
ΗΠΑ 25,8
ΚΙΝΑ 25,0

Πηγή: ΟΟΣΑ, στατ. Δεδομένα της 13 Μαρτίου 2019.

Η Ελλάδα κατέχει μια θέση άνω του μέσου όρου στην ΕΕ (22,3%) σ΄ ό,τι αφορά στους φορολογικούς συντελεστές και κατατάσσεται ως η 24η σε σύνολο 94 χωρών δείγματος μελέτης του ΟΟΣΑ (βλ. Διάγραμμα 1- στο τέλος του κειμένου). Οι φορολογικοί συντελεστέςχωρίς αμφιβολία,πρέπει να μειωθούν στη χώρα μας, καθώς, εκτός των άλλων,συνορεύομε με «φθηνά»κράτηως προς τη φορολόγηση των επιχειρήσεων. Η μείωση τους όμως δεν είναι πανάκεια.

Παρόμοια κριτική μπορεί να ασκηθεί και για τα βάρη που επωμίζονται οι εταιρίες και αφορούν στις δαπάνες για κοινωνική ασφάλιση (Πίνακας 2). Οι πρωτοπόροι και στις δυο προαναφερθείσες κατηγορίες είναι τα βιομηχανικά κράτη. Αξίζει βέβαια να σημειωθεί παρενθετικά, ότι το 65-75% των Ξένων Άμεσων Επενδύσεων πραγματοποιείται ανάμεσα στις βιομηχανικές «ακριβές» χώρες του κόσμου που δεν χαρακτηρίζονται ως φορολογικοί παράδεισοι όμοιοι της Βουλγαρίας κ.ά.

Πίνακας 2 – Εργοδοτικές εισφορές κοινωνικής ασφάλισης (ως %)

ΧΩΡΑ  

Ποσοστό (%) επιβάρυνσης

 

ΓΑΛΛΙΑ 41,6
ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΤΣΕΧΙΑΣ 34,0
ΕΣΘΟΝΙΑ 33,8
ΒΕΛΓΙΟ 32,2
ΙΤΑΛΙΑ 31,6
ΣΟΥΗΔΙΑ 31,4
ΙΣΠΑΝΙΑ 29,9
ΕΛΛΑΔΑ 25,1
ΛΕΤΟΝΙΑ 23,6
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 23,8

Πηγή: OΟΣΑ

Τέλος, ως προς τους συντελεστές του ΦΠΑ, και εδώ δεν είμαστε οι ακριβότεροι σε επίπεδο ΕΕ. Η επιβεβλημένη μείωση βέβαια των έμμεσων φόρων, σε μια χώρα με χαμηλά εισοδήματα, σαν την Ελλάδα, θα έχει ιδιαίτερα ευνοϊκές επιπτώσεις στους πολίτες της (Βλ. Πίνακα 3).

Πίνακας 3 – Συντελεστές ΦΠΑ ( ως %).

ΧΩΡΑ Ποσοστό (%)

 

ΟΥΓΓΑΡΙΑ 27,0
ΣΟΥΗΔΙΑ 25,0
ΔΑΝΙΑ 25,0
ΝΟΡΒΗΓΙΑ 25,0
ΕΛΛΑΔΑ 24,0
ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ 24,0
ΙΣΛΑΝΔΙΑ 24,0
ΠΟΛΩΝΙΑ 23,0
ΙΡΛΑΝΔΙΑ 23,0
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 23,0
ΙΤΑΛΙΑ 22,0

Πηγή: ΟΟΣΑ, ΦΠΑ της 1/1/2018

Ισχυριζόταν η προηγούμενη κυβέρνηση ότι με τη δυναμική που άρχισε να αναπτύσσεται η οικονομία το 2014, η χώρα θα γνώριζε ταχείς ρυθμούς ανάπτυξης, με συνέπεια το 2018 το ΑΕΠ να προσέγγιζε τα 216 δις ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού Προγράμματος 2015-18. Αυτό βέβαια θα μπορούσε να συμβεί αν δεν εκτροχιάζονταν τα δεδομένα που οδηγούσαν σε αυτήν την εκτίμηση. Το 2014όμως, σημείο εκκίνησης των προβλέψεων του 2018, οι αποκλίσεις ανάμεσα στιςπραγματικές εξελίξεις και τις προβλέψεις ήταν σημαντικές, κατάσταση που εύλογα κατέρριπτε την υπόθεση περί υψηλού ΑΕΠ το  2018. (Βλ. Πίνακα 4). Αναλυτικότερα ως προς το 2014, η εκτός προβλέψεων πενιχρή αύξηση του ΑΕΠ, η κατάρρευση των επενδύσεων και η άνοδος των εισαγωγών (κυρίως καταναλωτικών ειδών), σε συνδυασμό με τη μείωση του πρωτογενούς πλεονάσματος (το 1/3 του αρχικά προβλεπόμενου) κ.α.,εύλογα διαψεύδουντην αισιόδοξη υπόθεση περί εκτίναξης του ΑΕΠ στα 216 δις ευρώ το 2018.

Πίνακας 4 – Αποκλίσεις ανάμεσα στις πραγματικές εξελίξεις και τις προβλέψεις, έτος 2014

Πραγματικότητα

(%)

Πρόβλεψη

(%)

Απόκλιση
ΑΕΠ

 

0,7 2,5 -1,8
Ιδιωτική Κατανάλωση 0,5 0,9 -0,4
Επενδύσεις

 

-2,8 10,3 -13,1
Εξαγωγές

 

7,5 7,0 +0,5
Εισαγωγές

 

7,7 2,4 +5,3α
Ανεργία (στοιχεία από τους εθνικούς λογαριασμούς) 24,9 16,7 +8,2α

Πηγή :Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο – Ειδική έκθεση για την Ελλάδα 2017

Σημειώσεις

α. Επιδείνωση (αύξηση) των εισαγωγών και της ανεργίας

Κατηγορείται η κυβέρνηση ότι αν και απαλλάχθηκε από τα Μνημόνια, δεν έχει απαλλαγεί από την ενισχυμένη εποπτεία. Η ενισχυμένη εποπτεία έχει καθιερωθεί με το «πακέτο των 2 μέτρων», δηλαδή τους δυο Κανονισμούς, που υιοθέτησε η ΕΕ το 2013 και ειδικότερα τον πρώτο κανονισμό 472/13. Σύμφωνα με το Άρθρο 14 του εν λόγω Κανονισμού,  τα κράτη μέλη «παραμένουν υπό την εποπτεία μετά το πρόγραμμα εφόσον δεν έχει ξοφληθεί το 75% της χρηματοδοτικής συνδρομής που έχει ληφθεί…» γενικά από ευρωπαϊκούς θεσμούς ή τα κράτη-μέλη.

Η προηγούμενη του 2015 κυβέρνηση υπονοείτο εξής με την ανωτέρω κριτική περί αυξημένης εποπτείας: Αν δε λάμβανε χώραη κυβερνητική αλλαγή, τότε η οικονομίαδεθα εισερχόταν στο στάδιο της ενισχυμένης εποπτείαςμετά το 2015. Ήμε άλλα λόγια, από τα προαναφερθέντα συνάγεται  ότιμια άλλη κυβέρνηση θα εξοφλούσεάμεσα το 75% των 190 δις ευρώ που δανείστηκε η χώρα κατά τα δυο Μνημόνια (!!!), οπότε δε θα αντιμετώπιζε την ενισχυμένη εποπτεία.

Μόνο μη γνώστες των δεδομένων της εποχής εκείνης είναι δυνατόν να πιστέψουν ότι με το ύψος των δημοσίων χρεών του παρελθόντος η χώρα θα ξέφευγε από τον κλοιό της ενισχυμένης εποπτείας το 2015 ή το 2016 ήακόμη αρκετά αργότερα, με οποιαδήποτε κυβέρνηση.

Οι στρεβλώσεις και οι προκλήσεις

Η Ελληνική οικονομία χρειάζεται 100 δις ευρώ επενδύσεις για μια πενταετία έτσι ώστε να καλύψει το κενό χώρο που άφησε η κρίση. Ο ρυθμός ανάπτυξης 2019-22 αν και θετικός (της τάξης του 2-2,5%), καταγράφει ελαφρά πτωτικές τάσεις διαχρονικά, σύμφωνα με το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο της Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2019-22. Δεν αρκεί όμως ρυθμός μεγέθυνσης του Ακαθαρίστου Εγχωρίου Προϊόντος (ΑΕΠ) της τάξης του 2% για να αρχίζει να κερδίζει η χώρα θεαματικά έδαφος. Χρειάζονται πολύ υψηλότερες επιδόσεις.

Σημειώνεται βέβαια ότι η ανεργία, όπως και η φτώχεια  κάμπτεται ενώ το ισοζύγιο των εταιριών (άνοιγμα – κλείσιμο) βελτιώνεται θεαματικά (Βλ.Πίνακα 5 και Διάγραμμα 2 στο τέλος του κειμένου).Το γεγονός ότι συγκρατήθηκε η φτώχεια μετά το 2015 ερμηνεύει και την μη ύπαρξη κίτρινων γιλέκων στην Ελλάδα. Κάθε συνετή κυβέρνηση θα έδινε προτεραιότητα στην μείωση της φτώχειας, επιλογή που εξασφαλίζει την κοινωνική ειρήνη. Διαφορετικά οικοινωνικέςαναταραχές θα έθιγαν άμεσα τη μεσαία τάξη, τις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις, τα μαγαζιά της γειτονιάς κ.λπ. Η εικόνα της Γαλλίας και οι καταστροφές που δέχεται εδώ και μήνες η αγορά των πόλεων της είναι ό,τι πιο εύγλωττο υπάρχει. Από τη στιγμή που σταθεροποιείται η οικονομία και η φτώχεια καταγράφει πτωτικές τάσεις, ακολουθούν οι ελαφρύνσεις των φορολογικών βαρών και του μη μισθολογικού κόστους, επιλογές που ευνοούν πλέον τις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις και τη μεσαία τάξη.

Πίνακας 5 – Αριθμός εταιριών που ανοίγουν και κλείνουν

ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΝΟΙΓΜΑΤΑ ΚΛΕΙΣΙΜΑΤΑ
2012-01-01

 

42.963 46.032
2013-01-01

 

43.462 41.408
2014-01-01

 

37.822 39.264
2015-01-01

 

31.349 29.377
2016-01-01

 

30.485 35.992
2017-01-01

 

32.170 26.049
2018-01-01

 

34.222 19.841
2019-01-01

 

7.188 3.144

 

Πηγή: ΓΕΜΗ

 

Μια πολιτική που θα επιδιώκει πολλαπλούς στόχους αναπτύσσοντας τα δυναμικά συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας και η οποίαείναι απαλλαγμένη, εκτός των άλλων, απότις οικολογικές υπερβολέςαντίθετες με την έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης,μπορεί να αλλάξει την τάση μεγέθυνσης του ΑΕΠ. Αρκεί να αποτινάξουμε το σύνδρομο του μικρού και του μέτριου, να τονωθούν προσπάθειες που ενισχύουν την καινοτομία –πολιτική που κερδίζει έδαφος τα τελευταία χρόνια– και να απομακρυνθούμε απόκαθεστηκυίες αναπτυξιακές νοοτροπίες και πρακτικές. (Βλ. αναλυτικότερα http://mardas.eu/PDF/Stratigiki_Anaptiksis.pdf).

Η οικονομική πολιτική είναι αντιμέτωπη μεστρεβλώσεις δεκαετιών. Το GlobalCompetitivenessReport και το DoingBusinessinGreece της Παγκόσμιας Τράπεζας αποτελούν χρήσιμηπυξίδα σε κάθε κυβέρνηση. Τέλος, η Έκθεση της Διεθνούς Διαφάνειας, παρά τον υποκειμενικό χαρακτήρα των κρίσεων που εκφράζει, «χρωματίζει» την ένταση διαφθοράς στη χώρα, που εξακολουθεί να την ταλαιπωρεί, παρά τις διακυμάνσεις των τελευταίων ετών (ανάμεσα στην 57η και η 67η θέση). Δεν είναι απαραίτητο η διαφθορά να αναφέρεται στα ανώτατα κλιμάκια της πολιτικής ηγεσίας, καθώς η εξουσία της δημοσιοϋπαλληλίας  ακολουθεί το δικό της μοναχικό δρόμο στο θέμα αυτό.

Είναι ευθύνη όμως της πολιτικής ηγεσίας να ξηλώσει μηχανισμούς διαφθοράςπου γιγαντώθηκαν από το 1980 και ιδίως μετά την έναρξη των διαφόρων πακέτων Ντελόρ,ή να μην επιτρέψει την ανάπτυξη πολιτικών που οδηγούν σε υποψίεςμε στόχο την άνθισή της. Στην αντίθετη περίπτωση είτε δεν γνωρίζει την τέχνη της διοίκησης είτε είναι συνένοχος τής εν δυνάμει ανάπτυξης της διαφθοράςμέσω των υφισταμένων ή των νέων μέτρων πολιτικής.

Ο Πίνακας 6 δείχνει σε ποια σημεία εξακολουθεί να «πονά»η Ελληνική οικονομία, η διοίκηση, οι θεσμοί της και γενικά η κοινωνία. Ανάμεσα στα άλλα εξέχουσα θέση κατέχουν τα ζητήματα που σχετίζονται με: τη δικαιοσύνη, τη γραφειοκρατία, τις τράπεζες-ρευστότητα στην αγορά, τους φόρους, τα βάρη που επιβάλλει η κοστοβόρα διοίκηση, την κυβερνητική αστάθεια κ.ά.

Πίνακας 6 – Επιδόσεις της Ελληνικής Οικονομίας. Σημειώνονται οι λιγότερο ικανοποιητικές. Έτος, 2018.

Ελλάδα Βαθμολογία (με ανώτατο βαθμό το 100)

 

Σειρά (σε 140 χώρες)
Αποτελεσματικότητα του νομικού πλαισίου 21,3 127
Επιβαρύνσεις από τις κρατικές ρυθμίσεις 22,4 131
Αποτελεσματικότητα του νομικού πλαισίου σε ρύθμιση διαφορών 19,6 133
Κυβερνητική σταθερότητα 19,4 135
Δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας 47,7 107
Διαχείρισης γης (κτηματολόγιο) 15 135
Ποιότητα επαγγελματικής κατάρτισης 41,5 111
Κριτική σκέψη στη διδασκαλία 27,7 119
Στρεβλωτική επίδραση των φόρων και των επιδοτήσεων στον ανταγωνισμό 34,5 118
Συνεργασία εργοδοσίας-υπαλλήλων 50,1 105
Ευελιξία στον καθορισμό των μισθών 56,8 110
Κινητικότητα του εργατικού δυναμικού 46,9 120
Εργατικά δικαιώματα 0,0 116
Αμοιβές και παραγωγικότητα 40,5 111
Ασφαλιστικές εισφορές 72,2 119
Χρηματοδότηση Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων 22,7 137
Χρηματοδότηση των Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων 16,8 129
Ευρωστία των τραπεζών 26,1 137
Μη εξυπηρετούμενα δάνεια 27,7 137
Προθυμία ανάθεσης αρχής 48,6 100
Ανάπτυξη καινοτόμων επιχειρήσεων 38,4 120
Εταιρίες που αγκαλιάζουν ριζοσπαστικές ιδέες 33,1 126
Πολυμορφία εργατικού δυναμικού 45,8 123
Ανάπτυξη συνεργατικών σχηματισμών 32,3 127
Πολυμερής συνεργασία 33,3 123
Τρομοκρατικές ενέργειες 97,3 107
Δικαστική εξουσία 43,6 78
Αντιμετώπιση επιχειρηματικών κινδύνων 45,6 90
Δυναμική χρέους 47,3 99
Αξιοπιστία αστυνομικών υπηρεσιών 53,3 79
Οργανωμένο έγκλημα 63,8 69

Πηγή:Global Competitiveness Report, 2018.

Χρειάστηκε πολύς χρόνος για να ριζώσουν και να καρποφορήσουνόλες αυτές οι στρεβλώσεις.Την ευθύνη της οικοδόμησης τους εύλογα φέρουν οι εγκέφαλοι που δημιούργησανκαι δόμησαν με ιδιαίτερο τρόπο το λεγόμενο σύγχρονο Ελληνικό κράτος! Η ευθύνη της σημερινής κυβέρνησης εντοπίζεται στο ταχύ ξήλωμα όλων αυτών των δυσκαμψιών που ερμηνεύουν το μη φιλικό επιχειρηματικό περιβάλλον. Στο ανωτέρω σύνολο των προαναφερθέντων παραγόντων εντοπίζεται η υποτονική επενδυτική δραστηριότητα. Οι υψηλοίφορολογικοί συντελεστές είναι ένας από αυτούς.

Εθελοτυφλούν όσοι πιστεύουν ότι διορθώνοντας μόνο τις αδικίες που σχετίζονται με τα φορολογικά βάρη, θα έρθει  η Άνοιξη στην οικονομία. Αν και αποτελεί επιτακτική ανάγκη η ελάφρυνση των φορολογικών βαρών  φυσικών και νομικών προσώπων, το πρόβλημα είναι πιο σύνθετο.

Η επίλυση του οδηγεί σε δραστικές λύσεις με αρχή του νήματος μέτρα που δεν έχουν το παραμικρό κόστος και εντάσσονται στο τρίπτυχο: διαφθορά–γραφειοκρατία–και αποτελεσματικήδικαιοσύνη.

 

(ακολουθούν τα διαγράμματα στις επόμενες σελίδες)

 

Διάγραμμα 1– Εταιρικός φόρος (σε ποσοστό %) έτους 2018

Πηγή:ΟΟΣΑ, Corporate Tax Statistics, 5th edition, 2019.

 

Διάγραμμα 2 – Ποσοστό πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας ή σε κοινωνικό αποκλεισμό: 2005, 2008-2017

 

 

Πηγή: Ελληνική Στατιστική Αρχή

 

*Δημοσιεύθηκε

https://www.eklogika.gr/inews/Elliniki-Oikonomia-Arithmoi-choris-muthous-12-04-2019