Άρθρα

Ευρώπη: Quo Vadis;

213views

Το 1993 με τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (γνωστή ως Συνθήκη του  Μάαστριχτ) επιδιώκεται ο μετασχηματισμός της Κοινότητας, ενώ ταυτόχρονα μεθοδεύεται η δημιουργία του κοινού νομίσματος, του ευρώ. Επίσης, η νέα Συνθήκη εισάγει τις πρώτες πινελιές που αφορούν στην άμυνα-εξωτερική πολιτική-εσωτερικό δίκαιο.

Όλα αυτά πραγματοποιούνται κατά την περίοδο ολοκλήρωσης της Ενιαίας Αγοράς (1992), το προϊόν της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης του 1987.Τριανταπέντε χρόνια χρειάστηκαν από την ίδρυση της Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ) το 1957 και μετά, για να εφαρμοστούν τα αυτονόητα δηλαδή, οι τέσσερις βασικές αρχές με τις οποίες κτίσθηκε η Κοινότητα. Αυτές είναι η ελεύθερη διακίνηση αγαθών, υπηρεσιών, προσώπων και κεφαλαίων.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) από το 1993 και μετά μεταλλάσσεται ζώντας αλλαγές που δύσκολα αφομοιώνονται, όχι μόνο από τον πολύ κόσμο, αλλά ακόμη και από τους πολιτικούς. Η μη αφομοίωσητους οδήγησε στην καταψήφιση του Ευρωπαϊκού Συντάγματος το 2005, εξέλιξη που οδήγησε σε ένα «υποκατάστατό» του, τη Συνθήκη της Λισσαβόνας(2009).

Η νέα Συνθήκη έρχεται ως συνέχεια της Συνθήκης της Νίκαιας (2003) με την οποία μεθοδεύθηκε το «συμμάζεμα» των θεσμικών οργάνων της ΕΕ ενόψει της μεγάλης διεύρυνσης της ΕΕ το 2004. Τέλος, η νέα Συνθήκη έρχεται να συμπληρώσει τη Συνθήκη του Άμστερνταμ (1999) με την οποία μεθοδεύθηκε η περεταίρω ολοκλήρωση της εξωτερικής πολιτικής-άμυνας, όπως και η ενσωμάτωση της Συνθήκης του Σέγκεν στους κόλπους της.

Όλες οι προαναφερθείσες Συνθήκες αποτελούν αναθεωρήσεις της ιδρυτικής Συνθήκης της ΕΟΚ της 25 Μαρτίου του 1957.

Ο Γολγοθάς της ΕΕ σε θέματα που απασχολούν την οικονομική ενοποίηση του ευρωπαϊκού χώρου αρχίζει το 1997 με το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Με το Σύμφωνο αυτό επιβεβαιώνεται στην ουσία τα όσα είχαν αποφασισθεί στη Συνθήκη του Μάαστριχτ αναφορικά με το έλλειμμα του κρατικού προϋπολογισμού (της γενικής κυβέρνησης), το οποίο δεν μπορεί να υπερβαίνει το 3% του ΑΕΠ των κρατών-μελών που συμμετέχουν στη ζώνη ευρώ.

Oεκτροχιασμός του εν λόγω ελλείμματος στη Γαλλία και Γερμανία και τα όσα ευτράπελα συνέβησαν ακολούθως κατά την περίοδο 2003-4, οδήγησαν στην αναθεώρηση του Συμφώνου της Ανάπτυξης και Σταθερότητας το 2005.

Κι ενώ όλα έδειχναν μια κάποια ηρεμία στο ταραγμένο περιβάλλον του ευρώ, η κατάρρευση των LehmanBrothers και η κρίση στην Ελλάδα, ανακάτεψαν την τράπουλαμε ιδιαίτερα βίαιο τρόπο.

Με αφορμή την Ελλάδα, η ΕΕ άρχισε να θωρακίζεται για να αντιμετωπίσει κρίσεις ελλειμμάτων-χρέους, που θα μπορούσαν να απειλήσουν το ευρώ. Έτσι το 2010 υιοθετούνται τα λεγόμενα Ευρωπαϊκά Εξάμηνα, τα οποία αναφέρονται σε συγκεκριμένο μηχανισμό παρακολούθησης των οικονομιών όλων των κρατών-μελών στο πλαίσιο μιας διαδικασίας αξιολόγησης, μέσω της οποίας προβλέπονται κατευθυντήριες γραμμές  για τις προβληματικές οικονομίες.

Παράλληλα το 2011 αποφασίζεται το πακέτο των έξι μέτρων(πέντε Κανονισμοί και μια Οδηγία) (sixpack), όπου πραγματοποιείται με έμμεσο τρόπο η εμπλοκή της ΕΕ σε ζητήματα που δεν ανήκουν στις αρμοδιότητες της (π.χ. διαμόρφωση μισθών, συντάξεων) ενώ ταυτόχρονα εισάγεται ένας μηχανισμός παρακολούθησης των μακροοικονομικών ανισορροπιών.

Ο Κανονισμός1176/2011 -το έκτο νομοθέτημα από το εν λόγω «πακέτο»- προτείνει ένα μηχανισμό επαγρύπνησης για τον έγκαιρο εντοπισμό των νεοεμφανιζόμενων μακροοικονομικών ανισορροπιών. Γι’ αυτό οικοδομούνται επίσης οικονομικοί και χρηματοοικονομικοί δείκτες, όπως και κατώφλια με σκοπό τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση τους.

Αν υφίστανται ανισορροπίες ή υπερβολικές ανισορροπίες, τότε προβλέπονται αρχικά συστάσεις με σκοπό την καθοδήγηση των «παραβατών» κρατών-μελών. Οι συστάσεις πρέπει να καλύπτουν κύριους τομείς της οικονομικής πολιτικής, όπου μπορεί να περιλαμβάνονται η δημοσιονομική και μισθολογική πολιτική, οι αγορές εργασίας,προϊόντων και υπηρεσιών.

«Ανισορροπίες» ή«Υπερβολικές ανισορροπίες» νοούνται,κατά το άρθρο 3 του Κανονισμού 1176/2011,οι μακροοικονομικές εξελίξεις που επηρεάζουν δυσμενώς  ή θέτουν σε κίνδυνο τηνεύρυθμη λειτουργία της οικονομίας ενός κράτους μέλους ή της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης ή της Ένωσης συνολικά.

Εδώ δεν υπάρχει σαφής διατύπωση η οποία να συνδέει τις όποιες ανισορροπίες μόνο με τα δημοσιονομικά ελλείμματα ή το χρέος. Αυτό αποφεύγεται σε όλο το κείμενο του Κανονισμού. Έτσι λοιπόν,η έννοια της ανισορροπίας δεν αποκλείει την ακόλουθη ερμηνεία:

Υφίστανται ανισορροπίες ακόμη και στις περιπτώσεις ισχυρών πλεονασμάτων στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών λόγου χάρη ενός κράτους-μέλους. Πράγματι, αυτές επηρεάζουν την εύρυθμη λειτουργία της Οικονομικής Ένωσης, μέσω των δυσμενών αρνητικών τάσεων σε ισοζύγια τρεχουσών συναλλαγών άλλων κρατών-μελών, λόγω των υπερπλεονασμάτων κάποιων άλλων.

Πλην του «πακέτου των 6 μέτρων», νέα προσπάθεια για εντονότερη εποπτεία και  στενότερη οικονομική συνεργασίαπροβλέπεται από το «πακέτο των 2 μέτρων» του 2013, όπως και από τη «Συνθήκη για τη Σταθερότητα, το Συντονισμό και τη Διακυβέρνηση ή άλλως το  Δημοσιονομικό Σύμφωνο»(FiscalCompact).

Το Σύμφωνουπογράφηκε από τα 25 κράτη μέλη το 2012 ενώ επιδιώκεται η ενσωμάτωση των ουσιαστικών διατάξεων του Συμφώνου στο Δίκαιο της Ένωσης. Η όλη διαδικασία θα κλείσει με τη συζήτησή της στο Συμβούλιο και Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στα μέσα του 2019.

Ιδιαίτερα αυστηρό το εξεταζόμενο Σύμφωνο προβλέπει,εκτός των άλλων, ισοσκελισμένους κρατικούς προϋπολογισμούς (της γενικής κυβέρνησης) ή διαρθρωτικό έλλειμμα που δε θα υπερβαίνει το 1% του ΑΕΠ αν το χρέος του κράτους-μέλους είναι κάτω από το 60% του ΑΕΠ.

Από μόνα τους όλα τα ανωτέρω οδηγούν σε μια και μοναδική εξέλιξη: Τίθεται προοδευτικά σε εφαρμογή μια ιδιαίτερα ισχυρή δημοσιονομική πειθαρχία που συνοδεύεται με κυρώσεις-πρόστιμα, ενώ από την άλλη οι όποιες μακροοικονομικές ανισορροπίες που προκαλούνται από υπερπλεονάσματα αντιμετωπίζονται με σχετική επιείκεια.

Εδώ παρατηρείται μια στρέβλωση που πρέπει να διορθωθεί πριν ή μαζί με την ενσωμάτωση του Δημοσιονομικού Συμφώνου στο νομοθετικό πλαίσιο της Ένωσης.

Αναλυτικότερα, έχοντας υπόψη ότι τα εμπορικά υπερπλεονάσματα είναι το προϊόν της ανοιχτής αγοράς της ΕΕ, απ’ όπου αντλούν ιδιαίτερα πολλά οφέλη κάποια κράτη-μέλη ενώ άλλα συσσωρεύουν ζημίες, τότε μπορεί να προβλεφθεί μαζί με τις δεσμεύσεις του Δημοσιονομικού Συμφώνου το εξής:

Κράτη-μέλη που καταγράφουν πλεονάσματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών άνω του 4% του ΑΕΠ, θα μεταφέρουν το υπερπλεόνασμά τους στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Τα ποσά αυτά θα χρησιμοποιούνται είτε για να καλύψουν ανάγκες της Ενιαίας Πολιτικής της Άμυνας, είτε για να βελτιώσουν τη ρευστότητα στην αγορά κρατών που επιδιώκουν τη σύγκλιση με τον προαναφερθέντα δημοσιονομικό στόχο κ.ά. (Βλ. Πίνακα). Με τον τρόπο αυτό μειώνεται μέρος των δυσμενών επιπτώσεων των προαναφερθεισών πολιτικών της αυστηρής δημοσιονομικής πειθαρχίας.

 

Η αυλαία του θεάτρου κλείνει με το πακέτο των 2 μέτρων (twopack) το 2013. Επιδιώκεται αναλυτικότερα, η περεταίρω ενίσχυση των μηχανισμών εποπτείας-συντονισμού των κρατών-μελών που συμμετέχουν στην ευρωζώνη και δίνεται έμφαση στη χρηματοοικονομική σταθερότητα όπως και στην ανάλογη χρηματική συνδρομήυπέρ κρατών-μελών σε κρίση. Το πακέτο εισάγει την ενισχυμένη εποπτεία (ανά εξάμηνο) των κρατών-μελών, που ζητούν βοήθεια για τη στήριξη της χρηματοοικονομικήςτους σταθερότητας.Από την άλλη η Επιτροπή προβαίνει σε εκτιμήσεις ανά τρίμηνο για τα κράτη-μέλη που βρίσκονται στο επόμενο,εκτός Μνημονίων,στάδιο. Η εποπτεία αυτή συνεχίζεται ως ότου αυτά εξοφλήσουν το 75% των χρημάτων που δανείστηκαν από τους μηχανισμούς της ΕΕ.

Η πολυπλοκότητα που διακρίνει την οικονομική-νομισματική ολοκλήρωση του Ευρωπαϊκού χώρου σκιαγραφεί και τον λαβύρινθο στον οποίο κινούνται τα κράτη-μέλη της ΕΕ, τα οποία συμμετέχουν στη ζώνη ευρώ. Ένας τέτοιος σφικτός μηχανισμός εποπτείας, επακόλουθο μιας πολιτικής λιτότηταςεύλογα περιορίζει δημόσιες δαπάνες, και κατανάλωση ευνοώντας την ύφεση.

Αν αυτός ο μηχανισμός δε συμπληρωθεί από ένα άλλο μηχανισμό που να εξασφαλίζει ρευστότητα στην αγορά οδηγώντας σε άνοδο, εξαγωγές (και εγχώρια παραγωγή φυσικά) όπως και επενδύσεις,τότε θα εισάγει πολλούς κινδύνους, ικανούς να πυροδοτήσουν, εκτός των άλλων, τον Ευρωσκεπτικισμό οδηγώντας σε ανυπολόγιστες εκτροπές την ΕΕ.

 

 

http://www.real.gr/arthra_gnomes/arthro/d_mardas_europi_quo_vadis-512952/